Varikoselektomi

Varikoselektomi, testisten kalbe dönen toplardamarların genişleyip kan göllenmesine yol açtığı durumda bu damarları bağlayarak kan akımını sağlam yollara yönlendirdiğim ameliyattır. Varikosel ergenlerde sık karşılaştığım bir bulgudur, ancak her ergende ameliyat gerektirmez. Kararı tek bir ultrason görüntüsüne değil, testis ölçümlerinin zaman içindeki seyrine ve gencin yakınmalarına dayandırırım. Bu nedenle ameliyat öncesinde çoğu zaman belirli aralıklarla ölçüm yaparak izlem dönemi geçiririm. İşlemin amacı, testisin kendi büyüme hızını yeniden kazanmasına ortam hazırlamaktır.

Hangi Ergenlerde Yapılır?

Varikoselektomiyi, testisi karşı tarafa göre belirgin biçimde küçük kalan ya da ısrarlı ağrısı olan ergenlerde yaparım. Bu kararın temelinde ölçümle gösterilen bir testis hacim farkı bulunur; farkın tek ölçümle değil, aralıklı ultrasonlarla doğrulanması gerekir. İki tarafta birden varikosel saptanan gençlerde ameliyat eşiğini daha aşağı çekerim. Ayakta durduğunda torbada elle kolayca hissedilen, ileri derecede genişlemiş damar demetleri de ameliyat gerekçesi olur. Sperm tahlili verebilecek yaşa gelmiş gençlerde sonuç bozuksa bu bulguyu da karara katarım. Spor sırasında ya da gün sonunda artan, dinlenmekle geçmeyen künt ağrı yakınması ameliyatı öne alır. Ölçümler denk, yakınma yoksa acele etmem ve yıllık izlemi sürdürürüm; varikoselin kendisinin neden geliştiğini ve izlem ölçütlerini varikosel başlığı altında açıkladım. Testisler arasındaki ölçü farkının her zaman varikoselden kaynaklanmadığını da göz önünde tutarım ve ayırıcı değerlendirmeyi testis boyut farkı sayfasında ele aldım.

Hangi Yöntemlerle Yapılır?

Yöntemlerle ilgili seçimi gencin yaşına, damar demetinin yerleşimine ve daha önce girişim geçirip geçirmediğine göre yaparım. En sık kullandığım yol kasık bölgesinden ya da kasığın hemen altından girilerek genişlemiş toplardamarların tek tek bağlanmasıdır. Bu yaklaşımda büyütme altında çalışırım, çünkü testisi besleyen atar damarın ve ince lenf damarlarının ayırt edilmesi gerekir. Lenf damarlarının korunması bu ameliyatın en belirleyici ayrıntısıdır, çünkü bu damarlar zedelenirse testis çevresinde sıvı birikir. İkinci yol karın içinden, kamerayla iç halkanın üzerinde damar demetinin bağlanmasıdır; iki taraflı olgularda bu yolu daha çok tercih ederim. Seyrek olarak damar yolundan girilerek genişlemiş damarın içeriden tıkanması da seçenek olarak gündeme gelir. Hangi yolu seçersem seçeyim ameliyat genel anestezi altında yapılır ve kesi kısa tutulur. Yöntemi ameliyat öncesinde aileye ve gence çizerek anlatırım, böylece ameliyat günü sürpriz yaşanmaz. Daha önce aynı bölgeden girişim geçirmiş gençlerde dokular yapışık olduğu için farklı bir yol seçmem gerekebilir. Bu durumda karın içinden çalışmak, yapışıklığın olmadığı bir alanda ilerlemeyi sağlar.

Süre ve İyileşme Nasıldır?

İyileşme bu ameliyattan sonra genellikle hızlı ilerler ve işlem süresi tek taraflı olgularda bir ila iki saat arasında kalır. İki taraflı ameliyatta ve bağlanacak damar sayısı fazla olduğunda süre bir miktar uzar. Genç işlemden sonra aynı gün ayağa kalkar, ağızdan beslenir ve çoğunlukla akşam evine döner. İlk iki gün kasıkta ve torbada ağrı, şişlik ve morarma beklenen bulgulardır. Ağrıyı basit ağrı kesicilerle denetlerim ve torbayı destekleyen bir iç çamaşırı kullanılmasını isterim. Pansumanı ilk günler içinde açarım, yara kuru görünüyorsa ılık duşa izin veririm. Ağır kaldırmayı, karın kaslarını zorlayan hareketleri ve ıkınmayı iki ila üç hafta kısıtlarım. Okula dönüş çoğu gençte bir hafta içinde olur. Torbada şişlik hızla büyürse, cilt gerginleşirse ya da ateş eşlik ederse randevu beklemeden başvurmanızı isterim. Kontrol muayenesini ameliyattan sonraki ilk haftalar içinde planlar, yarayı ve torbayı birlikte değerlendiririm.

Ameliyat Sonrası Testis Boyutu Düzelir mi?

Ameliyat sonrasında küçük kalmış testisin büyüme hızını yeniden kazanması beklenen bir gelişmedir, ancak bu değişim hemen görülmez. Testis, göllenen kanın yarattığı ısı ve basınç ortadan kalktığında kendi gelişim çizgisine döner. Bu toparlanma aylar içinde ortaya çıkar, bu yüzden ilk ölçümü ameliyattan birkaç ay sonra yaparım. Ölçümleri altı ay ve bir yıl aralıklarıyla ultrasonla sürdürür, iki tarafı aynı incelemede karşılaştırırım. Ergenliğin hızlı büyüme döneminde yapılan ameliyatlarda toparlanmayı daha belirgin görürüm. İleri derecede küçülmüş ve yapısı bozulmuş testiste beklentiyi daha temkinli kurarım. Düzelmenin her gençte aynı ölçüde olmadığını baştan söylerim, çünkü gerçekçi beklenti izlem uyumunu artırır. Boyutun yanında kıvamı da değerlendirir, gerekirse ergenlik sonunda hormon tetkikleri eklerim.

Spora Dönüş Ne Zaman Olur?

Spora dönüş bu ameliyattan sonra kademeli olur ve ilk adımı yürüyüş oluşturur. Ameliyat gününün akşamında evde yürümesine izin veririm, çünkü hareket dolaşımı destekler. Koşu, hızlı yürüyüş ve okul beden dersi gibi etkinliklere yaklaşık iki hafta sonra başlanır. Ağırlık çalışması, mekik gibi karın kaslarını zorlayan hareketler ve ıkınma gerektiren egzersizler üç ila dört hafta sonra serbest kalır. Güreş, futbol ve basketbol gibi temas sporlarına dönüşü de aynı süre sonunda planlarım. Kasık bölgesine darbe gelen sporlarda koruyucu kullanılmasını öneririm. Dönüş kararını takvime değil, gencin ağrısının geçmesine ve yara iyileşmesine bakarak veririm. Ağrı yeniden başlarsa ya da torbada şişlik artarsa etkinliği durdurup muayeneye gelmesini isterim.

Nüks ve Hidrosel Gelişme Olasılığı Nedir?

Nüks ve hidrosel bu ameliyattan sonra karşılaşılabilen iki temel sorundur, ikisi de izlemle erken fark edilir. Nüks, genişlemiş damar demetinin bir bölümünün gözden kaçmasından ya da bağlanan damarların çevresinde yeni dolaşım yollarının açılmasından kaynaklanır. Ayakta yapılan muayenede damarlar yeniden hissedilirse ultrasonla doğrulama yaparım. Yeniden girişim kararını yakınmanın sürmesine ve testis ölçümünün gidişine göre veririm. Testis çevresinde sıvı birikmesi, yani su toplanması ise ameliyat sırasında zedelenen lenf damarlarıyla ilişkilidir ve bu nedenle lenf damarlarını korumaya özen gösteririm. Toplanan sıvı az miktardaysa izlerim, çünkü bir bölümü kendiliğinden emilir. Torbayı belirgin biçimde büyüten ve rahatsızlık veren birikimlerde ayrı bir işlem gerekir; bu tablonun ayrıntılarını hidrosel başlığı altında anlattım. Her iki sorunu da ameliyat öncesi görüşmede açıkça konuşurum, böylece kontrollere gelmenin nedeni anlaşılır. Testisi besleyen atar damarın korunması da aynı ölçüde önem taşır, çünkü bu damar zedelenirse testis beslenmesi zorlanır. Bu yüzden büyütme altında çalışırım ve damarlar ayırt edilmeden hiçbir yapı bağlanmaz.