Testis Boyut Farkı

Testis boyut farkı, ergenlik döneminde en çok sorulan konulardan biridir. Aileler bir testisin diğerinden belirgin biçimde küçük ya da büyük göründüğünü fark eder ve bunun bir hastalık işareti olup olmadığını sorar. Ergenler ise bu bölgedeki değişiklikleri söylemekten çekindiği için başvuru gecikir. Farkın küçük bir bölümü gerçek bir soruna işaret eder, büyük bölümü ise olağan bir asimetridir. Ayrımı yapmanın yolu tek bir bakış değil, ölçümle sürdürülen bir izlemdir.

Testisler Arasında Boyut Farkı Normal Olabilir mi?

Testisler arasında küçük bir boyut farkı bulunması çoğu çocukta normaldir. İki testisin birbiriyle tam aynı olması beklenmez; biri bir miktar büyük olabilir ya da torbada biraz farklı yükseklikte durabilir. Bu küçük asimetri çocuğun gelişimini etkilemez ve yakınma yapmaz. Ergenlikte testis hızla büyüdüğü için iki taraf aynı anda aynı hızla gelişmez. Bu dönemde ortaya çıkan fark bu nedenle çoğu zaman geçicidir.

Gerçek bir farkı normalden ayıran özellikler vardır. Zaman içinde büyüyen bir fark, küçük tarafta kıvam yumuşaması ya da büyük tarafta sertleşme olağan kabul edilmez. Tek taraflı ve ağrısız bir büyüme de ayrıca değerlendirilir. Farkın ağrı, şişlik ya da kızarıklıkla birlikte olması tabloyu bambaşka bir gruba taşır.

Hangi tarafın sorunlu olduğunu da belirlemek gerekir. Bazı çocuklarda küçük taraf gerilemiştir, bazılarında ise büyük taraf olması gerekenden fazla gelişmiştir. Bir testisi bulunmayan ya da gelişmemiş olan çocuklarda karşı testis beklenen bir uyumla büyür; buna telafi büyümesi adı verilir. Bu büyüme bir sorun değil, vücudun verdiği bir yanıttır. Karşı testiste belirgin büyüme görülmesi aynı zamanda ele gelmeyen testisin körelmiş olabileceğini düşündürür.

Fark Nasıl Ölçülür?

Fark, elle yapılan karşılaştırmayla ve hacim ölçümüyle birlikte ölçülür. Muayeneyi ılık bir odada ve çocuk sakinken yaparım, çünkü soğukta torba kasılır ve karşılaştırma yanıltıcı olur. İki testisi aynı anda, baş ve işaret parmakları arasında değerlendiririm. Boyutun yanında kıvama da bakarım; yumuşama ve sertleşme farklı anlamlar taşır. Testisin yerleşimini de not ederim, çünkü yukarıda duran bir testis zaten küçük kalmış olabilir.

Elle yapılan karşılaştırmayı hacim ölçerle destekleriz. Bu araç, farklı büyüklüklerde sıralanmış kalıplardan oluşur ve testisin hangi kalıpla aynı hacimde olduğu belirlenir. Yöntem hızlıdır, ağrı vermez ve poliklinikte uygulanır. Ölçümü her kontrolde aynı biçimde yapmak, karşılaştırmanın anlamlı olması için gereklidir.

Ailelerin evde ölçüm yapmasını önermiyorum. Elle yapılan değerlendirme alışkanlık ister ve torbanın gerginliği sonucu kolayca değiştirir. Evde yapılan ölçüm genellikle gereksiz kaygı ya da yanlış bir güven yaratır. Sizden istediğim şey ölçmek değil, gözle fark ettiğiniz bir değişikliği bana bildirmektir.

Hangi Fark Oranı Araştırma Gerektirir?

Hangi fark oranı araştırma gerektirir sorusunun tek bir sayısal yanıtı bulunmaz. Kaynaklar farkın anlamlı sayılması için değişik eşikler bildirir ve bu eşikler birbiriyle örtüşmez. Bu nedenle kararı tek bir ölçüm değerine dayandırmam. Benim aradığım ölçüt, farkın muayenede ve ölçümde belirgin olması ve izlem içinde doğrulanmasıdır. Tek bir muayenede saptanan fark, ikinci ölçümde aynı çıkmazsa gerçek sayılmaz.

Kararı etkileyen başka etkenler de bulunur. Çocuğun yaşı, ergenlik gelişiminin hangi basamağında olduğu ve boy ile kilo gelişimi birlikte değerlendirilir. Farkın durması ya da artması ise en belirleyici bilgidir. Eşlik eden bir yakınma, ağrı ya da ele gelen bir sertlik varsa araştırma hemen derinleşir.

Bazı bulgularda ölçüm beklemem. Ani başlayan şiddetli ağrı ve şişlikte değerlendirme aynı saat içinde yapılır. Sert, ağrısız ve büyüyen bir kitlede de ölçüm takvimi beklenmez. Bu iki tabloda hedef farkı ölçmek değil, nedeni ivedilikle ortaya koymaktır.

Ultrason ve Orşidometre Nasıl Kullanılır?

Ultrason ve orşidometre birbirinin yerine değil, birbirini tamamlayacak biçimde kullanılır. Hacim ölçer poliklinikte hızlı bir karşılaştırma sağlar ve izlemde pratik bir araç olur. Ultrason ise testisin hacmini sayısal olarak verir, iç yapısını gösterir ve kan akımını değerlendirir. Renkli akım incelemesi aynı seansta damar genişlemesini de ortaya koyar. İki yöntemin birlikte kullanılması farkın nedenini belirlemeyi kolaylaştırır.

Ultrasondan beklediğim bilgiler nettir. İnceleme testis hacimlerini, testis içinde katı bir bileşen bulunup bulunmadığını, torbada sıvı toplanmasını ve damar yapısını birlikte gösterir. Torbadaki şişliğin testisten mi yoksa çevresindeki sıvıdan mı kaynaklandığını da ayırt eder. Sıvı toplanması altındaki bir kitleyi gizleyebileceği için testisin kendisi her zaman ayrıca incelenir.

Hormon tetkikleri olağan değerlendirmenin parçası değildir. Bu tetkikleri yalnız belirgin bir boyut farkı, gecikmiş ergenlik ya da iki taraflı bir sorun varsa isterim. Tümör belirteçleri de yalnız ele gelen bir kitle kuşkusunda gündeme gelir. Meni incelemesi ise ergenlik tamamlandıktan sonra düşünülür ve çocukluk döneminde istenmez.

Varikosel, Torsiyon Öyküsü ve İnmemiş Testis Boyutu Nasıl Etkiler?

Varikosel, torsiyon öyküsü ve inmemiş testis, boyut farkının en çok karşılaşılan üç nedenidir. Varikoselde torba toplardamarları genişler, bölgedeki ısı yükselir ve etkilenen testisin gelişimi yavaşlar. Bu tabloda etkilenen tarafta görülen hacim kaybı girişim kararının en önemli ölçütüdür. Varikosel neredeyse her zaman sol tarafta görülür, sağ tarafta tek başına bulunması ise ek inceleme gerektirir. Tanıyı, evrelemeyi ve girişim ölçütlerini varikosel başlığında ayrıntılı anlattım.

Burulma geçirmiş bir testis zamanla küçülebilir. Kan akımının kesildiği süre uzadıkça doku kaybı artar ve testis aylar içinde geriler. Bu nedenle burulma nedeniyle ameliyat edilen çocuklarda boyut ölçümünü izlemin parçası yaparım. İlk saatlerin neden belirleyici olduğunu ve hangi bulguda beklenmediğini testis torsiyonu başlığında anlattım.

Torba dışında kalmış bir testis de karşı tarafa göre küçük kalır. Olması gerekenden sıcak bir ortamda bulunması dokuyu etkiler, bu nedenle küçüklük tanı anında bile görülebilir. Ameliyat sonrasında da testis bir süre küçük kalabilir ya da kanlanması etkilendiyse gerileyebilir. Bu çocuklarda ölçümü ilk yıl içinde birkaç kez yenilerim. Zamanlamanın ve izlemin ayrıntılarını inmemiş testis başlığında topladım.

İzlem Sıklığı Nasıl Belirlenir?

İzlem sıklığını farkın nedenine, büyüklüğüne ve çocuğun ergenlik dönemine göre belirlerim. Nedeni belirlenmiş ve duran bir farkta yılda bir muayene çoğu çocukta yeterli olur. Fark artıyorsa ya da yeni bir yakınma eklenmişse aralığı kısaltırım. Ameliyat geçiren çocuklarda ilk yıl içinde birkaç kez kontrol yaparım. Ergenlik boyunca izlemi sürdürürüm, çünkü asıl büyüme bu dönemde tamamlanır.

Ölçümün aynı biçimde yapılması izlemin değerini belirler. Her kontrolde aynı yöntemi kullanır, sonuçları önceki ölçümlerle karşılaştırırım. Çocuğun dosyasını sürdürmek bu yüzden önemlidir; dağınık ölçümler karşılaştırmayı olanaksız kılar. Ailelerden kontrol tarihlerini aksatmamalarını özellikle isterim.

Ergenlikten itibaren çocuğa kendi kendine muayeneyi öğretirim. Banyodan sonra iki testisin boyutunu, kıvamını ve yüzeyini ayda bir karşılaştırmasını isterim. Amaç yeni gelişen bir sertliği ya da ağrısız bir büyümeyi erken fark etmektir. Bu dönemdeki çocuklar bölgeyle ilgili şikâyetlerini söylemekten çekindiği için konuyu rahat bir dille konuşmanızı öneririm.