Anal Dilatasyon (Genişletme)

Anal genişletme, makat açıklığı dar olan bebek ve çocuklarda ameliyat yerine ilk basamakta denediğim bir uygulamadır. Aileler bu uygulamanın adını duyduğunda çoğu zaman ürker, çünkü çocuğa acı vereceğini düşünür. Darlığın hangi nedenlerle ortaya çıktığını ve hangi bulgularla seyrettiğini anal darlık sayfasında ayrıntılı yazdım. Burada yalnız genişletme uygulamasının kendisini, nasıl yapıldığını ve ne kadar sürdüğünü açıklıyorum. Uygulamanın tamamını ilk kontrolde size gösterir ve benim önümde bir kez tekrarlamanızı isterim.

Anal Genişletme Hangi Durumlarda Uygulanır?

Anal genişletme, makat açıklığının çocuğun yaşına göre dar olduğu durumlarda uygulanır. Doğuştan dar bir açıklıkla dünyaya gelen bebekler bu uygulamanın ilk grubunu oluşturur. İkinci grubu, makatın öne yerleşimli olması nedeniyle açıklığın işlevsel olarak dar kaldığı bebekler oluşturur. Üçüncü grup ise onarım ameliyatı geçirmiş çocuklardır; yeni oluşturulan açıklığın daralmaması için genişletme programı yürütülür.

Doğuştan makat açıklığı bulunmayan bebeklerde yaklaşım tümüyle farklıdır ve bu tabloyu anal atrezi başlığında anlattım. Hafif darlığı olan ve rahat dışkılayan bir bebekte genişletme uygulamam, izlemle yetinirim. Buna karşın ince şerit hâlinde dışkılayan, her dışkılamada belirgin biçimde ıkınan ya da dışkısını biriktiren bebeklerde programı başlatırım. Karar muayeneye dayanır, çünkü açıklığın darlığını ancak parmakla ya da ölçü aletiyle değerlendirebilirim. Ailenin anlattığı bulgular kararı destekler, ancak tek başına yeterli olmaz. Daha önce başka bir yerde program başlatılmışsa hangi ölçüye kadar ilerlendiğini mutlaka sorarım.

Nasıl Uygulanır, Evde Aile Tarafından Yapılır mı?

İşlem ilk kez muayenede benim elimle uygulanır, sonrasında evde aile tarafından sürdürülür. Uygulamada numaralandırılmış metal genişleticiler kullanılır ve bu aletler çocuğun yaşına göre belirlenen ölçülerde bulunur. Rahat geçen en küçük ölçüden başlar, haftalar içinde bir üst ölçüye geçerim. Bu artan ölçü düzeni dokunun kademeli olarak esnemesini sağlar.

Evde uygulama için çocuğu sırtüstü yatırmanızı ve bacaklarını karnına doğru hafifçe çekmenizi isterim. Genişleticinin ucuna kayganlaştırıcı sürüldükten sonra alet makat açıklığına nazikçe ve döndürülerek ilerletilir. Alet kendiliğinden girmiyorsa zorlamamanız gerekir, çünkü zorlama yırtığa ve yeni bir darlığa yol açar. Aleti birkaç saniye bekletip aynı yumuşaklıkla geri çekmeniz yeterlidir.

Uygulamayı günün aynı saatine yerleştirmek alışkanlık kurmayı kolaylaştırır. Bez değişiminden hemen önce ya da banyo sonrası uygun bir zaman olur. Aleti her kullanımdan sonra sabunlu su ile yıkayıp kurutmanız gerekir. Uygulama sırasında az miktarda kanama görürseniz bir gün ara verip bana haber vermenizi isterim. Kanama her uygulamada tekrarlıyorsa ölçüyü bir basamak küçültür ve nedeni muayenede araştırırım.

Ne Kadar Süre Devam Eder?

Program ne kadar süre devam eder sorusunun yanıtı darlığın derecesine göre değişir. Genel olarak aylarla ölçülen bir süreden söz ederim ve bunu baştan açıkça söylerim. Başlangıç döneminde uygulama her gün yapılır. Hedef ölçüye ulaşıldığında sıklığı kademeli olarak azaltırım.

Azaltma sırası genellikle şöyle ilerler: her gün, gün aşırı, haftada birkaç kez ve en sonunda haftada bir. Her basamakta bir süre bekler, darlık geri gelmiyorsa bir sonraki basamağa geçerim. Programı birden kesmenizi istemem, çünkü ani bırakmalarda darlık kısa sürede tekrarlar. Onarım ameliyatı sonrası yürütülen programlarda süre genellikle daha uzun olur. Bitiş kararını her zaman kontroldeki ölçüme dayandırırım. Süre uzun göründüğü için programı yarıda bırakan ailelerde başa dönmek zorunda kalırız. Bu nedenle programın takvimini ilk görüşmede yazılı veririm ve her kontrolde yeniden gözden geçiririm.

Çocuğa Zarar Verir mi, Acı Duyar mı?

Doğru ölçüyle ve zorlanmadan yapıldığında bu uygulama çocuğa zarar vermez. Ölçü, rahat geçen en küçük numaradan seçildiği için dokuda yırtılma beklenmez. Bebekler uygulama sırasında kısa süreli bir rahatsızlık duyar ve genellikle birkaç saniye huzursuzlanır. Bu rahatsızlık, bez değiştirme sırasındaki tepkiden farklı değildir.

Belirgin ağrı varsa bu bir uyarı işaretidir. Böyle durumlarda ölçü büyük seçilmiş ya da uygulama açısı yanlış olabilir. Ağrı sürüyorsa uygulamayı durdurup kontrol tarihini beklemeden başvurmanızı isterim. Her uygulamada kan görülmesi, makat çevresinde şişlik ya da akıntı oluşması da aynı biçimde değerlendirme gerektirir.

Ailelerin ikinci kaygısı uygulamanın çocuk üzerinde ruhsal bir iz bırakmasıdır. Bu nedenle uygulamayı kısa tutmanızı, sakin bir ses tonuyla yapmanızı ve bitince çocuğu kucağa almanızı öneririm. Büyük çocuklarda uygulamayı neden yaptığımızı yaşına uygun bir dille anlatmak işbirliğini kolaylaştırır. Zorla ve çocuk ağlarken sürdürülen uygulamalardan kaçınmanızı isterim. Direnç sürüyorsa uygulama saatini değiştirmeyi ya da ölçüyü bir süre sabit tutmayı deneriz.

İzlem ve Ölçüm Nasıl Yapılır?

İzlem ve ölçüm, belirli aralıklarla yapılan muayenelerle yürütülür. Her kontrolde açıklığın hangi ölçüyü rahat geçirdiğini değerlendirir ve bir sonraki hedefi belirlerim. Bu ölçü takibi programın tek nesnel göstergesidir, çünkü ailenin izlenimi tek başına yeterli bilgi vermez. Kontrol aralığını programın başında daha sık, ilerleyen dönemde daha seyrek tutarım.

Evde tutulan basit bir kayıt bana çok yardımcı olur. Kayıtta uygulamanın yapıldığı günler, kullanılan ölçü, kanama olup olmadığı ve dışkılama düzeni yer alır. Dışkının kalınlığı ve kıvamı da izlemin parçasıdır, çünkü açıklık genişledikçe dışkı kalibresi normale döner. Kabızlık eşlik ediyorsa dışkı yumuşatıcıyı aynı dönemde sürdürürüm. İzlem sırasında hedef ölçüye ulaşılamıyorsa programı gözden geçirir, gerekirse tabloyu yeniden değerlendiririm. Kontrole gelinmeyen bir program izlem olmaktan çıkar, bu yüzden randevu tarihlerine uymanızı önemle isterim.

Yeterli Olmazsa Ameliyat mı Gerekir?

Yeterli olmazsa ameliyat gündeme gelir, ancak bu karar aceleye getirilmez. Önce programın gerçekten düzenli uygulanıp uygulanmadığını sorgularım, çünkü aksayan uygulama yetersizlik gibi görünür. Uygulama düzenliyse ve ölçü aylardır ilerletilemiyorsa cerrahi seçeneği konuşmaya başlarım. İleri derecede dar açıklıklarda genişletmeyi baştan yetersiz bulabilir ve ameliyatı doğrudan planlayabilirim.

Cerrahi onarımın amacı makat açıklığını yeniden ve yeterli genişlikte oluşturmaktır. Bu işlemin nasıl yapıldığını ve sonrasında nelerin beklendiğini anoplasti ve pull-through sayfasında anlattım. Ameliyattan sonra da bir süre genişletme programı sürdürülür, çünkü iyileşen dokuda daralma eğilimi bulunur. Bu nedenle genişletme ile ameliyatı birbirinin alternatifi gibi görmem; çoğu zaman biri diğerini tamamlar. Hangi yolu seçerek ilerlediğimizi her kontrolde aileye yeniden özetlerim.