Dil Bağı Kesilmesi (Frenotomi)

Dilin altındaki bağın kesilerek dil hareketlerinin serbestleştirilmesi işlemine dil bağı kesilmesi adı verilir. Bu girişimi en çok yenidoğan döneminde, emme güçlüğü yaşayan bebeklerde uygularım. Ailelerin ilk sorusu, bu kadar küçük bir bebeğe anestezi verilip verilmeyeceğidir. İkinci sırada ise emzirmenin işlemden hemen sonra düzelip düzelmeyeceği merak edilir.

Hangi Bebeklere Yapılır?

Bu girişimi, dil hareketleri kısıtlanmış ve beslenmesi bu nedenle aksayan bebeklere yaparım. Karar vermek için bebeği emzirirken izlerim ve dilin yukarı kalkma, yana hareket etme ve dışarı uzanma yeteneğini değerlendiririm. Memeye tutunamama, emme sırasında duyulan şıpırtı sesi, çok sık ve kısa süreli beslenme ile kilo alamama bu grubun bilinen bulgularını oluşturur. Annede meme başında yara ve ağrı oluşması da aynı tabloyu destekler. Bağın yapısı, kalınlığı, dile tutunma yeri ve dereceleri dil bağı başlığı altında yer alır.

Her dil bağı girişim gerektirmez; dilin hareket açıklığı yeterliyse izlem yolunu seçerim. Daha büyük çocuklarda kararı farklı ölçütlerle veririm. Belirli seslerin çıkarılmasında güçlük, dilin dışarı uzatılamaması ve diş diziliminde oluşan sorunlar bu yaş grubunda gösterge olur. Konuşma güçlüğü varsa kararı konuşma terapistiyle birlikte alırım. Baş ve boyun bölgesinin diğer cerrahi başlıklarını baş, boyun ve göğüs bölümünde topladım. Karar aşamasında annenin emzirme deneyimini ve bebeğin beslenme günlüğünü birlikte gözden geçiririm. Girişimin gerekli olmadığı sonucuna varırsam bunu da ailenin yüzüne açıkça söylerim.

Nasıl Yapılır, Anestezi Gerekir mi?

Anestezi gereksinimi bebeğin yaşına ve bağın yapısına göre değişir. Yenidoğan döneminde, ince ve damarsız bir bağ varsa yüzeyel uyuşturma yeterli olur ve işlem poliklinik koşullarında tamamlanır. Yüzeyel uyuşturma bölgeye sürülerek uygulanır ve kısa süre içinde etkisini gösterir. Bu dönemde bağın yapısında sinir uçları ve damarlar henüz tam gelişmediği için bebek işlemi kolay tolere eder. Bağ kalın, damarlı ve dil kasına yakın tutunmuşsa genel anestezi altında çalışmayı yeğlerim. Büyük çocuklarda da genel anestezi gerekir, çünkü hareketsiz kalmaları beklenemez.

İşlemde dil özel bir aletle yukarı kaldırılır ve bağ görünür hâle gelir. Bağ, damarsız kesiminden kısa bir kesiyle ayrılır ve dilin hareket açıklığı hemen kontrol edilir. Kanama birkaç damlayla sınırlı kalır ve kısa süreli basınçla durur. İnce bağlarda dikiş gerekmez; kalın bağlarda kesilen kenarlar dikişle karşılıklı birleştirilir. İşlem sonunda dili yeniden kaldırarak hareket açıklığının yeterli olduğunu doğrularım. Bebeğin ağız içinde başka bir yapısal sorun bulunup bulunmadığını da aynı muayenede değerlendiririm.

Ne Kadar Sürer?

İşlemin kendisi çok kısa sürer ve aileler ne kadar bekleyeceklerini en çok sorar. Yenidoğanda bağın kesilmesi bir iki dakika içinde tamamlanır. Buna karşın hastanede geçen süre bundan uzun olur, çünkü hazırlık, uyuşturmanın etkisini göstermesi ve sonrasındaki gözlem buna eklenir. İşlemin hemen ardından bebeği emzirmeye vermenizi isterim. Emme hem kanamanın durmasını kolaylaştırır hem de dilin yeni hareket açıklığını kullanmasını sağlar.

Genel anestezi altında yapılan girişimlerde süre doğal olarak uzar. Bu çocuklarda anestezi hazırlığı, uyandırma ve gözlem odasında geçirilen zaman toplam süreyi belirler. Aynı gün taburculuk çoğu çocukta mümkün olur. Ek hastalığı bulunan ya da erken doğmuş bebeklerde bir gece gözlem isteyebilirim. Gözlem sırasında beslenmeyi, solunumu ve kesi yerinden kanama olup olmadığını izlerim. Taburculuk öncesinde egzersiz uygulamasını size gösterir ve izlenecek bulguları anlatırım.

İşlem Sonrası Emzirme Hemen Düzelir mi?

İşlem sonrası emzirmenin hemen düzelmesi her bebekte görülmez. Bir bölüm bebekte tutunma ilk beslenmede belirgin biçimde rahatlar ve anne farkı hemen hisseder. Diğer bebeklerde ise düzelme günler ya da haftalar içinde kademeli gelişir. Bu gecikmenin nedeni, bebeğin önceki dönemde öğrendiği emme alışkanlığını değiştirmesi gerektiğidir. Dil serbestleşse bile doğru tutunma yeniden öğrenilir. Bu nedenle emzirme desteği almanızı ve beslenme pozisyonlarını gözden geçirmenizi öneriyorum.

Annenin meme başındaki yaraların iyileşmesi de zaman alır ve ağrı sürdüğü sürece emzirme aksar. Bu dönemde beslenme sıklığını, süresini ve bebeğin kilo alımını yakından izlerim. Kilo eğrisi iyileşmenin en güvenilir göstergesini oluşturur. Beslenme birkaç hafta içinde toparlanmazsa yutma işlevini ayrıca değerlendiririm. Bu değerlendirmede ağız içi kas gücü, yutma düzeni ve varsa eşlik eden sorunlar gözden geçirilir. Gerekirse beslenme desteği için çocuk sağlığı bölümüyle ortak bir plan kurarım.

Dil Egzersizleri Nasıl Yapılır?

Dil egzersizleri, kesilen bölgenin yeniden yapışmasını önlemek ve hareket açıklığını artırmak için yapılır. Uygulamayı ilk kez poliklinikte birlikte yapar, elinizin alışmasını sağlarım. Temiz bir parmakla dilin altı nazikçe yukarı doğru kaldırılır ve kısa süre o konumda tutulur. Bu uygulamayı gün içinde birkaç kez yinelemenizi isterim. Dil hareket egzersizleri bunun yanında dili yukarı, yana ve dışarı doğru oynatmaya özendiren oyunları da kapsar. Büyük çocuklarda ayna karşısında yapılan hareketler bu çalışmayı kolaylaştırır.

Egzersizleri birkaç hafta boyunca sürdürmek gerekir. İlk günlerde kesi yerinde beyaz renkli bir iyileşme dokusu görülür; bu görünüm yara iltihabı değildir ve kendiliğinden geçer. Uygulama sırasında kanama olursa ya da bebek belirgin biçimde ağrı duyarsa ara verip başvurmanızı isterim. Egzersizin süresini ve sıklığını kontrol muayenesinde çocuğun durumuna göre düzenlerim.

Yapışıklık Tekrar Oluşur mu?

Yapışıklık tekrar oluşabilir, ancak bu durum her bebekte beklenmez. Yeniden yapışma en çok egzersizlerin aksatıldığı bebeklerde gündeme gelir. İyileşme sürecinde kesi kenarları birbirine yakın durursa aradaki doku yeniden bağ oluşturur. Bu nedenle ilk haftalardaki egzersiz programını işlemin ayrılmaz bir parçası sayarım. Dilin hareket açıklığının yeniden azalması, emmenin bozulması ve şıpırtı sesinin geri dönmesi yapışmayı düşündürür. Böyle bir değişiklik fark ederseniz kontrol zamanını beklemeden başvurun.

Yeniden kısıtlanma saptanırsa ikinci bir girişim gerekebilir. İkinci girişimde kesi daha geniş planlanır ve kenarlar dikişle karşılıklı birleştirilir. Bu yaklaşım yeniden yapışma eğilimini azaltır. Girişim sonrasında egzersiz programını yine aynı titizlikle sürdürmenizi isterim. Dil bağı dışındaki küçük girişimleri diğer işlemler başlığında topladım. İkinci girişimden sonra kontrolleri sıklaştırır, hareket açıklığını her görüşmede yeniden ölçerim.