Balanit ve Postit

Penis ucunun kızarıp şişmesi ve derinin ucundan akıntı gelmesi çocuk cerrahisi polikliniğine en sık getirilen yakınmalar arasındadır ve penis başının iltihabına balanit adı verilir. Aileler çoğu zaman bez değiştirirken kızarıklığı fark eder, çocuğun işerken ağladığını görür ve ciddi bir hastalıktan kuşkulanır. Tablo genellikle birkaç gün içinde geriler, ancak bırakıldığında deriyi daha da daraltır. Yineleyen olgularda altta yatan bir darlık ya da alışkanlık sorunu bulunur. Bu yüzden ilk atakta bile nedenini araştırmayı tercih ederim.

Balanit ve Postit Nedir?

Balanit penis başındaki iltihabı, postit ise sünnet derisindeki iltihabı tanımlar. Sünnet derisinin iltihabına ayrı bir ad verilmesinin nedeni, iltihabın yalnız deride kalabilmesidir; buna postit denir. Çocuklarda iki tablo çoğu zaman birlikte görülür ve bu birlikteliğe balanopostit adı verilir. Sünnet derisi ile penis başı arasındaki kapalı boşluk tablonun oluşmasını kolaylaştırır. Bu boşlukta idrar artığı, ayrışan deri hücreleri ve nem birikir.

Birikenler bakteri ve mantarların çoğalması için uygun bir ortam oluşturur. İltihap başladığında doku şişer, deri ucu daha da daralır ve boşluk daha kötü boşalır. Böylece kısır bir döngü kurulur. Sünnet derisi bulunmayan çocuklarda yalnız penis başı tutulur ve tablo daha hafif seyreder. Bezli dönemdeki bebeklerde iltihap genellikle nemli ortam ve bez tahrişi zemininde gelişir. Okul çağındaki çocuklarda ise aşırı sabun kullanımı, dar iç çamaşırı ve ıslak kalma öne çıkar.

Kızarıklık, Şişlik ve Akıntı Ne Anlama Gelir?

Kızarıklık ve şişlik dokuda etkin bir iltihabın bulunduğunu, akıntı ise iltihaba bir mikrobun eklendiğini gösterir. Penis ucu parlak kırmızı görünür, dokunmakla sıcak gelir ve hafifçe kabarır. Çocuk bez değiştirirken ağlar, işerken yakınır ve bazı çocuklar idrarını tutmaya çalışır. Deri ucundan sarıya çalan, kötü kokulu bir akıntı gelebilir.

Yalnız kızarıklık varsa tablo çoğu zaman tahrişten kaynaklanır ve bakımla geriler. Akıntı ve kötü koku eklenmişse mikrobik bir yükten söz ederim. Şişlik belirginse deri eskiden geri çekilebiliyorken artık çekilemez duruma gelir. Kasığa doğru yayılan kızarıklık, ateş ve halsizlik ise iltihabın derinleştiğini düşündürür ve aynı gün değerlendirme gerektirir. Deri ucunda beyaz, sert ve parlak bir halka görülüyorsa bu ayrı bir tablonun işaretidir. Yakınmaların kaç gündür sürdüğünü ve daha önce kaç kez yinelediğini mutlaka sorarım, çünkü bu bilgi tedavinin kapsamını belirler.

Hijyen ve Bez Alışkanlıkları Ne Kadar Etkili?

Hijyen ve bez alışkanlıkları bu tabloda belirleyici rol oynar, çünkü iltihabı başlatan asıl etken nemli ve kapalı bir ortamdır. Bezin uzun süre ıslak kalması deriyi yumuşatır ve koruyucu tabakayı bozar. Bez dermatiti zemininde kızarıklık penis ucuna kolayca yayılır. Bu nedenle bezin sık değiştirilmesini ve bölgenin her değişimde kurutulmasını isterim.

Aşırı temizlik de en az ihmal kadar sorun yaratır. Sabun, şampuan, köpük banyosu ve ıslak mendil deriyi tahriş eder ve yakınmaları artırır. Ilık su ile nazik yıkama çocukta yeterlidir. Dar ve sentetik iç çamaşırı sürtünmeyi artırır, pamuklu ve bol giysi bölgeyi havalandırır. Havuzdan ve denizden sonra ıslak mayoyla uzun süre kalmak da iltihabı tetikler. Sünnet derisini zorla geri çekerek içini yıkama girişimi ise yararın tersini yapar.

Tanı Muayeneyle mi Konur, Kültür Alınır mı?

Tanı muayeneyle konur ve çoğu çocukta ek bir tetkike gerek kalmaz. Penis ucunun rengine, şişliğin yaygınlığına, akıntının niteliğine ve derinin ne kadar geri çekilebildiğine bakarım. Kasık bölgesini ve lenf düğümlerini de değerlendiririm. Deri ucundaki dokunun yumuşak mı yoksa sert bir halka biçiminde mi olduğunu ayırt etmek tedaviyi yönlendirir.

Kültürü her çocuktan almam. Akıntı bol ve kötü kokuluysa, tablo verilen bakıma rağmen gerilemiyorsa ya da kısa aralıklarla yineliyorsa akıntıdan örnek alırım. İdrar yolu enfeksiyonu kuşkusu varsa idrar tetkiki isterim. Sık yineleyen ve iyileşmesi geciken olgularda genel bir hastalığın bulunup bulunmadığını araştırırım. Ultrason ve kan tahlili bu tablonun rutin tetkikleri arasında yer almaz. Altta dar bir deri ucu varsa bunu da aynı muayenede saptarım; doğal darlığın sınırlarını fizyolojik fimozis başlığı altında açıkladım.

Tekrarlayan Balanitte Sünnet Önerilir mi?

Tekrarlayan balanitte sünnet öneririm, çünkü yineleyen iltihabın altında çoğu zaman kapalı kalan bir deri boşluğu bulunur. İlk atakta cerrahi düşünmem; bakım ve ilaç tedavisiyle tabloyu söndürmeye çalışırım. İkinci ve üçüncü ataklarda ise nedeni ortadan kaldırmaya yönelirim. Dar deri ucu belirti veriyorsa önce merhem tedavisi denenir ve açılma sağlanırsa tekrar azalır.

Merheme yanıt alınamayan, deri ucunda sert nedbe halkası oluşan ve iltihabı kısa aralıklarla yineleyen çocuklarda işlemi planlarım. İdrar yolu enfeksiyonu da ekleniyorsa kararı öne alırım. Deri geriye çekildikten sonra yerine dönmeyip penis başını boğduysa tablo acildir; ayrıntıları parafimozis başlığında yer alır. Yöntem seçimi, yaşa göre anestezi ve işlem sonrası bakım sünnet başlığı altında bulunur. Kararı aileyle birlikte, atakların sıklığını ve çocuğun yakınmasını ölçü alarak veririm.

Tedavi ve Bakım Nasıl Yürütülür?

Tedavi ve bakım, bölgenin temiz ve kuru tutulması ile iltihabın ilaçla söndürülmesi üzerine kurulur. İlk adım ılık su ile günde birkaç kez nazik yıkamadır. Oturma banyosu çocuğu rahatlatır ve kabukları yumuşatır. Yıkamadan sonra bölgeyi ovmadan, bastırarak kurutmanızı isterim. Sabun, ıslak mendil ve kokulu ürünler tedavi süresince bırakılır.

Yalnız kızarıklıkla seyreden olgularda bu bakım ve koruyucu bir krem yeterli olur. Akıntı ve belirgin şişlik varsa iltihap giderici ya da mantara yönelik bir merhem eklenir. Yaygın tutulumda, ateşte ve kasığa yayılan kızarıklıkta ağızdan ilaç tedavisine geçerim. Tablo çoğu çocukta birkaç gün içinde geriler. Deriyi iyileşme döneminde de zorlamamanızı özellikle söylerim, çünkü iltihaplı doku kolay yırtılır. İlk üç günde düzelme yoksa ya da şişlik artıyorsa çocuğu yeniden görmek isterim. Tablo gerilediğinde bakım önlemlerinin bir süre daha sürdürülmesini isterim, çünkü yeni bir atak genellikle alışkanlıklar eskiye döndüğünde ortaya çıkar. Tedavi bittikten sonra çocuğu bir kez daha görüp deri ucunun gerçek genişliğini değerlendiririm.