Mikropenis

Yapısı tümüyle normal olan bir penisin uzunluğunun yaşa göre beklenen alt sınırın altında kalmasına mikropenis adı verilir. Poliklinikte küçük penis yakınmasıyla gelen çocukların büyük bölümünde ölçüm beklenen aralıkta çıkar ve asıl sorun görünümdür. Gerçek mikropenis ise seyrek görülür, çoğu zaman hormonal bir eksiklikle birlikte bulunur ve ayrı bir değerlendirme ister. Bu ayrımı tahminle değil, cetvelle yaparım. Doğru ölçüm hem gereksiz tetkiki önler hem de gerçekten tedavi gereken çocuğu zamanında ortaya çıkarır.

Mikropenis Nedir, Nasıl Tanımlanır?

Mikropenis, yapısı normal gelişmiş bir penisin gergin uzunluğunun yaşa ait ortalamanın belirgin biçimde altında kalması olarak tanımlanır. Tanımın iki ayağı vardır ve ikisinin birlikte bulunması gerekir. İlk ayak yapının normal olmasıdır; idrar deliği ucundadır, gövde düzgündür ve dokular olağan biçimde gelişmiştir. İkinci ayak ölçülen uzunluğun çizelgedeki alt sınırın altında kalmasıdır. Bu sınır, yaş gruplarına göre hazırlanmış çizelgelerde standart sapma ölçütüyle belirlenir.

İdrar deliği ucunda değilse, gövde eğriyse ya da genital yapı belirsizse bu terimi kullanmam. Böyle bir görünüm farklı bir gelişim bozukluğunu düşündürür ve değerlendirme baştan değişir. İdrar deliğinin aşağıda yerleştiği tabloyu hipospadias başlığı altında ayrıca ele aldım. Testislerin ele gelmemesi de tanıyı etkileyen önemli bir bulgudur. Bu nedenle ölçümden önce bölgenin tümünü incelerim. Torbanın gelişimine, testislerin yerine ve gövdenin düzgünlüğüne aynı muayenede bakarım, çünkü bu bulgular tanının yönünü değiştirir.

Ölçüm Nasıl Yapılır, Hangi Değer Sınırdır?

Ölçüm, penis sırt yüzeyinden pubis kemiğinden uca kadar yapılır ve sınır değeri çocuğun yaşına ait çizelge belirler. Önce kasık bölgesindeki yağ dokusunu iki parmakla kemiğe doğru bastırırım, çünkü bu basınç uygulanmazsa ölçüm olduğundan kısa çıkar. Sonra penis gövdesini zorlamadan, hafifçe gererim. Bu yöntemle elde edilen değere gergin penis boyu adı verilir ve değerlendirmede kullanılan tek ölçüm budur.

Sünnet derisinin uzunluğu ölçüme katılmaz, çünkü deri gövdenin bir parçası değildir. Ölçümü aynı yöntemle en az iki kez yineleyip ortalamasını alırım. Elde edilen değeri yaşa göre hazırlanmış çizelgeye işlerim. Değer beklenen aralıktaysa yapısal bir küçüklük yoktur ve ailenin kaygısını bu ölçümle gideririm. Değer alt sınırın altındaysa nedenini araştırmaya başlarım. Tek bir ölçümle karar vermem; kuşkulu değerlerde çocuğu bir süre sonra yeniden ölçerim.

Gömülü Penisten Nasıl Ayrılır?

Gömülü penisten ayrımı, yağ dokusu bastırıldıktan sonra yapılan ölçümle yaparım. Gömülü peniste gövde normal uzunluktadır, yalnız deri ve yağ dokusu içinde kaldığı için dışarıdan kısa görünür. Kasık bölgesine bastırıldığında bu penis ortaya çıkar ve ölçüm beklenen aralıkta bulunur. Mikropeniste ise aynı manevra uygulansa bile değer alt sınırın altında kalır.

Ayrımın pratik önemi büyüktür. Görünüm sorunu olan çocukta hormon tetkiki istemem ve aileyi gereksiz tetkik yoluna sokmam. Gömülü penisin nedenleri, muayenesi ve onarım kararı gömülü penis başlığı altında yer alır. Torba derisinin gövdeye yüksekten tutunduğu görünüm de ölçümü yanıltır ve ayrıca değerlendirilir. Sünnetten sonra oluşan sert nedbe halkası penisi içeride tuttuğu için benzer bir yanılgı yaratır. Bu üç tabloda yapı normaldir ve hormon tedavisine gerek kalmaz. Ailelerin kaygısını gidermenin en kısa yolu, ölçümü onların önünde yapıp değeri çizelgede göstermektir.

Hangi Hormon Tetkikleri İstenir?

Hormon tetkikleri, ölçüm alt sınırın altında bulunduğunda ve nedeni anlamak gerektiğinde istenir. İlk aşamada erkeklik hormonu düzeyi ile hipofizden salgılanan uyarıcı hormonların düzeyine bakarım. Bu üç değerin birbirine oranı, sorunun beyin ve hipofiz kaynaklı mı yoksa testis kaynaklı mı olduğunu gösterir. Uyarıcı hormonlar düşük bulunursa uyarı eksikliğini, yüksek bulunursa testis yetmezliğini düşünürüm. Gerektiğinde testisin yanıt verme kapasitesini ölçen uyarı testleri yapılır.

Yenidoğanda genital yapı belirsizse kromozom incelemesi ve cinsel gelişim değerlendirmesi de eklenir. Hipofizden kaynaklanan bir eksiklik düşünülüyorsa diğer hipofiz hormonları incelenir ve bebeğin kan şekeri yakından izlenir. Böbrek ve idrar yollarını ultrasonla değerlendiririm. Testisler ele gelmiyorsa bunu ayrı bir sorun olarak ele alırım; ayrıntıları inmemiş testis başlığında bulunur. Tetkik sürecini çocuk endokrinolojisiyle birlikte yürütürüm. Tanı netleşmeden tedaviye başlamayı doğru bulmam, çünkü yanlış yönlendirilmiş bir tedavi hem zaman kaybettirir hem de gelişimi olumsuz etkiler.

Hormon Tedavisi Hangi Yaşta Uygulanır?

Hormon tedavisinin uygulandığı yaş, eksikliğin türüne ve tanının ne zaman konduğuna göre belirlenir. Yaşamın ilk aylarında hormon dizgesi kısa bir süre doğal olarak etkinleşir ve bu pencerede verilen destek dokuda belirgin bir yanıt oluşturabilir. Bu nedenle tanı bebeklikte konmuşsa tedaviyi ilk aylarda planlamayı tercih ederim. Uygulama kısa kürler hâlinde ve aralıklı yapılır. Her kür sonunda gergin boyu yeniden ölçerim ve yanıtı çizelgeye işlerim.

Küçük çocuklukta tanı konan olgularda da benzer bir düzen izlenir, ancak kürler arasındaki ara daha uzun tutulur. Sürekli ve denetimsiz kullanım kemik yaşını hızlandırdığı için bundan kaçınırım. Ergenlik döneminde hormon dizgesi yeniden değerlendirilir ve gerekirse tedavi bu dönemde sürdürülür. Dokunun hormona yanıt vermediği olgularda alınan sonuç sınırlı kalır. Cerrahi seçenekleri ancak hormon tedavisine yanıt alınamayan ve büyümüş çocuklarda gündeme getiririm. İnternette tanıtılan büyütücü ürünleri ve bitkisel karışımları çocukta kullanmanızı istemem.

Takip Nasıl Planlanır?

Takip, düzenli ölçüm ve gelişim değerlendirmesi üzerine kurulur. Tedavi almayan çocuklarda yılda bir kez gergin boyu ölçer ve çizelgeye işlerim. Tedavi dönemlerinde aralıkları kısaltır, her kür sonunda yeniden değerlendiririm. Ölçümün yanı sıra testis hacmine, boy ve kilo gelişimine bakarım.

Ergenlik bulgularının zamanında başlayıp başlamadığını izlemek bu çocuklarda ayrı bir önem taşır. Kemik yaşı değerlendirmesi gereken olgularda tetkiki endokrinoloji ile birlikte planlarım. Takibin ikinci ayağı psikososyal destektir. Okul çağındaki çocuk akranlarıyla karşılaştırma yapar ve bu karşılaştırma kaygı yaratır. Ailenin konuyu çocuk önünde sürekli konuşmamasını, soru geldiğinde ise yaşına uygun biçimde yanıtlamasını isterim. Gerekli gördüğüm olgularda çocuk ruh sağlığı değerlendirmesini de öneririm. Takip aralıklarını aileyle birlikte belirlerim ve her görüşmede önceki ölçümle karşılaştırma yaparım. Böylece gelişimin beklenen yönde ilerleyip ilerlemediği somut biçimde izlenir.