Sünnet

Sünnet, penis ucunu saran sünnet derisinin cerrahi yolla çıkarılması işlemidir. Ailelerin bana en çok sorduğu konular işlemin zamanı, anestezi seçimi ve iyileşme sürecidir. Çocuk cerrahisi bakışıyla sünnet, planlanması ve uygulanması gereken küçük bir cerrahi girişimdir. Kararı çocuğun yaşına, muayene bulgularına ve varsa eşlik eden anatomik farklılığa göre veririm. İyi planlanan bir işlemde iyileşme kısa sürer ve sorun yaşanma olasılığı azalır.

Sünnet Nedir, Hangi Durumlarda Tıbbi Gereklilik Doğar?

Sünnet, bazı durumlarda yalnız bir tercih değildir ve tıbbi gereklilik olarak gündeme gelir. Tıbbi gereklilik doğduğunda işlem, çocuğun şikâyetini ortadan kaldırmak için planlanır. Bu başlığın en sık nedeni, sünnet derisinin ucunda nedbe dokusu gelişerek daralmasıdır. Bebeklerde ve küçük çocuklarda görülen fizyolojik yapışıklık ise bundan ayrıdır ve çoğu çocukta kendiliğinden çözülür; ayrımı fizyolojik fimozis başlığında anlattım.

Daralan deri geri çekildikten sonra yerine dönemiyorsa ve penis ucunu sıkıyorsa acil bir tablo ortaya çıkar. Bu durumu parafimozis sayfasında ele aldım. Sünnet derisi ve penis ucunun yineleyen iltihabı da cerrahi kararı öne çeken bir nedendir. İltihaplı tabloların seyrini balanit ve postit başlığında anlattım.

Üriner sistemde doğumsal bir farklılık bulunan ve enfeksiyonu yineleyen çocuklarda sünnet koruyucu amaçla gündeme gelir. Bu çocukların izlemini tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu başlığı altında topladım. Tıbbi gereklilik bulunmayan çocuklarda karar aileye aittir ve ben bu kararı yönlendirmem. Her iki durumda da işlemin cerrahi bir girişim olduğunu ve kendi risklerini taşıdığını aileye açıkça anlatırım.

Hangi Yaşlarda Yapılabilir?

Sünnet her yaşta yapılabilir, ancak bazı yaşlarda işlem ve iyileşme belirgin biçimde kolaylaşır. Yaşamın ilk haftaları bu açıdan elverişli bir dönemdir, çünkü lokal anestezi yeterli olur ve doku hızlı iyileşir. Bu dönemin ayrıntılarını yenidoğan sünneti başlığında anlattım. Bebeklik döneminde bez kullanımı sürdüğü için yara bakımı da kolay yürür.

Altı aydan sonraki bebeklik ve küçük çocukluk döneminde işlem genellikle kısa süreli genel anestezi altında yapılır. Çocuk yürümeye başlamadan önceki aylar, hareket kısıtlamasının kolay olması nedeniyle rahat bir dönem sayılır. Bu yaş grubundaki planlamayı bebeklik ve çocukluk döneminde sünnet başlığında topladım.

Üç ile altı yaş arasını, tıbbi bir zorunluluk yoksa tercih etmem. Bu yıllarda çocuk kendi bedenini ve cinsel kimliğini tanımaya başlar, bu nedenle genital bölgeye yapılan ağrılı bir girişim ruhsal olarak güç yaşanır. Okul çağındaki ve ergenlik dönemindeki çocuklarda işlem yine yapılabilir, ancak çocuğun bilgilendirilmesi ve onayının alınması önem taşır. Bu yaşta işlem çoğunlukla genel anestezi altında planlanır.

İşlemi Kim Yapmalıdır?

İşlemi kim yapmalıdır sorusunun yanıtı nettir: sünnet, cerrahi eğitim almış bir hekim tarafından steril koşullarda uygulanır. Çocuk cerrahisi ve çocuk ürolojisi uzmanları bu girişimi hem uygular hem de çıkabilecek sorunu aynı oturumda çözer. Yetişkin anatomisiyle çocuk anatomisi arasındaki farklar, özellikle yenidoğanda belirginleşir. Küçük bir penisteki deri ölçüsünü yanlış değerlendirmek, sonradan düzeltme gerektiren bir görünüme yol açar.

İşlemin yapıldığı ortam da kararın bir parçasıdır. Sünneti ameliyathane ya da girişim odası koşullarında, steril örtü ve aletlerle uygularım. Ev ortamında ya da toplu düzenlenen organizasyonlarda yapılan girişimlerde kanama ve enfeksiyon yönetimi güçleşir. Anestezi desteğinin ve acil ilaçların elinizin altında bulunması, beklenmeyen bir durumda zaman kazandırır.

Anestezinin kim tarafından ve nasıl verileceği de önceden konuşulur. Lokal ve genel anestezinin hangi çocukta seçildiğini sünnette anestezi başlığında anlattım. Kullanılan tekniği ve aletleri ise sünnet yöntemleri sayfasında karşılaştırdım. İşlemi yapan hekimin sonrasındaki izlemi de sürdürmesi gerekir.

Sünnetin İdrar Yolu Enfeksiyonuna Etkisi Nedir?

İdrar yolu enfeksiyonu sıklığı üzerine sünnetin ölçülebilir bir etkisi vardır. Bu etki özellikle yaşamın ilk yılında belirginleşir. Sünnet derisinin altındaki nemli ve kapalı alan, bakterilerin yerleşmesi için uygun bir ortam oluşturur. Deri çıkarıldığında bu alan ortadan kalkar ve idrar yoluna doğru ilerleyen bakteri yükü azalır.

Bu bulgu tek başına her erkek çocuğa sünnet önerilmesi anlamına gelmez. Sağlıklı bir çocukta enfeksiyon olasılığı zaten düşüktür ve girişimin kendi riskleriyle birlikte değerlendirilir. Koruyucu amaçlı kararı yalnız belirli bir çocuk grubunda gündeme getiririm. Bu grubun sınırlarını ve izlemini sünnet ve idrar yolu enfeksiyonu başlığında ayrıntılandırdım.

Sünnet yapılmış bir çocukta enfeksiyon hiç görülmez diye düşünmek de yanlıştır. Kabızlık, yetersiz sıvı alımı ve işeme alışkanlığı sorunları enfeksiyonu yineletir. Bu nedenle ateşli idrar yolu enfeksiyonu geçiren her çocuğu, sünnetli olup olmadığına bakmadan değerlendiririm.

Öncesinde Hangi Değerlendirme Yapılır?

Sünnet öncesinde yaptığım değerlendirme, kısa bir bakıdan fazlasını içerir. Penis ucunu, idrar deliğinin yerini ve sünnet derisinin dağılımını ayrıntılı olarak incelerim. Penis gövdesinde eğrilik olup olmadığına ve derinin gövdeyi örtme biçimine bakarım. Deri bolluğu nedeniyle penisin yağ yastığı içinde gömülü görünmesi ayrı bir planlama gerektirir ve bu tabloyu gömülü penis başlığında anlattım.

Kasık bölgesini ve testisleri de aynı muayenede değerlendiririm. Torbada ele gelmeyen bir testis ya da kasıkta fıtık varsa, girişimlerin sırasını aileyle birlikte planlarım. Penis ve sünnet derisiyle ilgili tabloların tamamını penis ve sünnet derisi bölümünde topladım.

Öyküde kanama eğilimini ayrıca sorarım. Çocukta ya da aile üyelerinde diş çekimi, küçük bir kesi veya önceki bir ameliyat sonrasında uzun süren kanama olduysa, işlem öncesinde kan tetkiki isterim. Kullanılan ilaçları, bilinen alerjileri ve son geçirilen enfeksiyonu not ederim. Ateşli bir hastalık ya da bölgedeki etkin bir iltihap varsa işlemi erteleriz. Ön değerlendirme sonunda hangi yöntemin ve hangi anestezinin uygun olduğuna karar veririm.

Hangi Bebeklerde Sünnet Ertelenir veya Yapılmaz?

Bazı bebeklerde sünnet ertelenir, bazılarında ise hiç yapılmaz. İdrar deliği penis ucunda değil alt yüzde açılıyorsa, sünnet derisi onarım ameliyatında kullanılacak değerli bir dokudur. Bu bebeklerde deri çıkarılmaz ve işlem onarım tamamlanana kadar gündeme gelmez. Durumun ayrıntısını ve doğumda nelere dikkat edilmesi gerektiğini hipospadiasta sünnet başlığında anlattım.

Belirgin penis eğriliği, çok bol ya da çok yetersiz deri dağılımı ve küçük penis görünümü de aynı dikkati gerektirir. Bu çocuklarda deriyi korurum ve girişimi onarımla birlikte planlarım. Kanama bozukluğu saptanan çocuklarda işlem, gerekli hazırlık tamamlandıktan sonra uygun koşullarda yapılır.

Yenidoğan döneminde erteleme nedenleri daha sık karşımıza çıkar. Otuz yedi haftadan önce doğan bebeklerde, doğum ağırlığı düşük bebeklerde ve tedavi gerektiren sarılığı olan bebeklerde işlemi bekletirim. Yoğun bakım izlemi süren, beslenmesi oturmamış ya da kilo alımı yetersiz bebeklerde de aynı yaklaşımı izlerim. Erteleme kararı bir vazgeçme değildir; uygun zaman geldiğinde işlemi yeniden planlarız.