Testis Torsiyonu Ameliyatı

Testis burulması, testisi besleyen kordonun kendi ekseni çevresinde dönüp kan akımını kesmesiyle ortaya çıkar ve çocuk cerrahisinde zamanın en belirleyici olduğu ameliyatlardan birini gerektirir. Bu tabloda beklemek, tetkik sırası beklemek ve sabahı beklemek dokunun aleyhine işler. Bu nedenle kuşku duyduğum çocuğu görüntüleme sonucuna bakmadan ameliyathaneye alırım. Ailelerin ameliyathane kapısında en çok sorduğu soru testisin kurtulup kurtulmayacağıdır ve bu sorunun yanıtını ancak kordonu açtıktan sonra verebilirim. Ameliyatın kapsamı da bu değerlendirmeye göre belirlenir.

Acil Ameliyat Hangi Durumda Yapılır?

Acil ameliyat kararını, öykü ve muayene burulmayı düşündürdüğü her çocukta veririm. Torbada ani başlayan şiddetli ağrı tablosunda ilk saatler belirleyicidir, bu yüzden tetkik sırası beklemekle geçen süre kabul edilemez. Doppler incelemesinde kan akımının görülmesi burulmayı kesin olarak dışlamaz, çünkü kısmi dönmelerde akım bir süre devam eder. Bu nedenle görüntüleme, ameliyatı geciktiren bir adım olarak kullanılmaz. Acil servise gelen çocuğa ağızdan yiyecek ve içecek verilmez, damar yolu açılır ve anestezi hazırlığı eş zamanlı yürütülür. Burulmayı düşündüren bulguları ve ailelerin hangi yakınmada beklemeden başvurması gerektiğini testis torsiyonu başlığı altında yazdım. Torbada ağrı yapan başka tablolar da vardır; bunların hangi ölçütlerle ayırt edildiğini akut skrotum sayfasında ele aldım. Ayrım kesinleşmiyorsa ameliyatı yapmayı tercih ederim, çünkü boşa çıkan bir ameliyat kaybedilen bir testisten daha kabul edilebilir bir sonuçtur.

Ameliyatta Ne Yapılır?

Ameliyatta ilk iş testisi torbadan çıkarmak ve burulmuş kordonu açarak kan akımını yeniden başlatmaktır. Kesi çoğunlukla torbanın orta hattından ya da yan yüzünden yapılır. Kordon açıldığında kaç tur döndüğünü kaydederim, çünkü bu bilgi dokunun ne kadar zorlandığını gösterir. Dönme giderildikten sonra testisi ılık gazlı bezle sarar ve kanlanmanın geri dönmesi için bir süre beklerim. Bu bekleme sırasında rengin açılıp açılmadığına ve küçük bir kesiden kanama olup olmadığına bakarım. Doku canlanma belirtisi gösterirse testis sabitleme adımına geçerim ve testisi torba içinde kendi yatağına dikişlerle tutturarak yeniden dönmesini engellerim. Aynı seansta karşı testisi de sabitlerim. Kesiyi kapatır, torbayı destekleyen bir sargı uygularım. Doku canlanma belirtisi göstermezse o testisi çıkarır ve kesiyi aynı biçimde kapatırım. Ameliyat sırasında gördüklerimi not eder, çıkış görüşmesinde aileye çizerek anlatırım.

Ne Kadar Sürer, Yatış Gerekir mi?

Ameliyat çoğu çocukta yarım saatle bir saat kadar sürer ve bir gecelik yatış genellikle yeterli olur. Testisin çıkarılması gerektiği olgularda süre bir miktar uzar. İşlem acil koşullarda ve genel anestezi altında yapılır; çocuğun son yediği öğünün saati anestezi planını etkiler. Ameliyattan sonra ağrıyı düzenli aralıklı ilaçlarla denetler, torbaya soğuk uygulama öneririm. İlk gece çocuğun idrarını rahat yapması, ateşinin olmaması ve ağrısının denetlenmesi taburculuk için aradığım ölçütlerdir. Torbada şişlik ve morarma ilk hafta boyunca beklenen bulgulardır ve iki hafta içinde geriler. Pansuman birkaç gün sonra açılır, ardından ılık duşa izin veririm. Ağır etkinlikleri, bisikleti ve temas sporlarını üç ila dört hafta kısıtlarım. Okula dönüş çoğu çocukta bir hafta içinde olur, ilk günlerde uzun süre ayakta kalmamasını isterim. Kesi yerinden akıntı, artan kızarıklık ya da ateş görürseniz randevu beklemeden başvurmanızı isterim.

Testis Kurtarılamazsa Ne Yapılır?

Testis kurtarılamazsa, yani kordon açıldıktan sonra doku canlanma belirtisi göstermezse, o testisi çıkarırım. Bu kararı ameliyathanede ve bekleme süresinin sonunda veririm, çünkü renk değişikliği bazı olgularda gecikerek düzelir. Canlanmayan dokuyu yerinde bırakmak doğru olmaz; bu doku ağrı yapar, iltihaplanır ve vücudun bağışıklık yanıtını uyarır. Çıkarma işlemi aynı kesiden tamamlanır ve ek bir girişim gerektirmez. Ameliyat sonrasında bulduklarımı aileye ve yaşı uygunsa çocuğa açık biçimde anlatırım, çünkü bu bilgi büyüme boyunca onların yanında kalır. Torbaya protez yerleştirme konusunu çocukluk döneminde gündeme getirmem; bu konuyu torba erişkin ölçülerine ulaştıktan sonra, gencin kendi isteğini dinleyerek değerlendiririm. Tek testisle büyüyen çocuklarda hormon üretimi ve ergenlik gelişimi çoğunlukla sürer. Kalan testisin korunması daha da önem kazandığı için darbeye açık sporlarda koruyucu kullanılmasını öneririm. Bu çocuklarda kalan testisin boyutunu ve kıvamını her kontrolde ayrıntılı değerlendiririm. Ergenlik gelişiminin zamanında başlaması da izlemde takip ettiğim başlıklardan biridir.

Diğer Testis Neden Aynı Ameliyatta Sabitlenir?

Diğer testisi aynı ameliyatta sabitlemem, burulmaya zemin hazırlayan yerleşim bozukluğunun çoğunlukla iki taraflı olmasından kaynaklanır. Testis olağan durumda arka yüzünden torba zarına geniş bir alanda tutunur ve bu tutunma dönmesini engeller. Tutunma alanı dar kalmışsa testis kordonun ucunda serbestçe sallanır; bu yerleşime çan tokmağı yerleşimi adı verilir. Bu yapı doğumsal olduğu için aynı özellik karşı testiste de bulunur. Karşı tarafı aynı anestezide sabitlemek, çocuğu ileride ikinci bir acil ameliyattan korur. Bu adımın özellikle bir testisini kaybetmiş çocuklarda vazgeçilmez olduğunu düşünürüm. Sabitleme işlemi kısa sürer ve ameliyat süresini belirgin biçimde uzatmaz. Buna karşın sabitlenen bir testisin ileride hiç burulmayacağı söylenemez, bu yüzden ailelere aynı yakınmada yine başvurmaları gerektiğini anlatırım. Dikişlerin tuttuğu alan zamanla gevşeyebilir ve bu nedenle torbada ani başlayan şiddetli ağrı her durumda acil değerlendirme gerektirir.

Uzun Dönemde Hormon ve Doğurganlık Nasıl İzlenir?

Uzun dönemde izlemi, kalan ve kurtarılan testislerin boyutunu ve çocuğun ergenlik gelişimini birlikte değerlendirerek sürdürürüm. İlk ölçümü ameliyattan birkaç ay sonra ultrasonla yaparım, çünkü burulma geçiren bir testis zaman içinde küçülebilir. Boyut ve kıvam değerlendirmesini sonraki yıllarda muayeneyle sürdürür, kuşkulu bulguda görüntülemeyi yinelerim. Ergenlik belirtilerinin zamanında başlayıp başlamadığını izler, gerekirse hormon tetkikleri isterim. Ergenlik tamamlandıktan sonra isteyen gençlerde sperm analizi yapılabilir; bu değerlendirmeyi aile ve genç birlikte karar verdiğinde planlarım. Çocuğa kendi kendini muayene etmeyi öğretirim, çünkü torbada gelişen bir değişikliği en erken kendisi fark eder. Karşı testiste ağrı başlarsa beklemeden başvurulmasını isterim. Torbada ağrı yapan ve burulma dışındaki iltihaplı tabloların ayrıntılarını epididimit ve orşit başlığı altında açıkladım.