Fundoplikasyon

Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını engellemek için uyguladığım ameliyata fundoplikasyon adı verilir. İşlemin özü, midenin üst bölümünün yemek borusunun alt ucuna manşet gibi sarılarak dikişlerle sabitlenmesidir. Bu ameliyatı her reflü yakınması olan çocukta değil, belirli ölçütleri taşıyan çocuklarda yaparım. Ailelerin ilk sorusu, ameliyattan sonra ilaçların bırakılabilecek olup olmadığıdır.

Hangi Çocuklara Yapılır?

Bu ameliyatı, ilaç ve beslenme düzenlemelerine yanıt vermeyen çocuklara yaparım. Karar vermek için öncelikle reflünün varlığının tetkiklerle belgelenmesini isterim. Yakınmaların nedeni, tanı basamakları ve ilaçla yürütülen tedavi gastroözofageal reflü başlığı altında yer alır. Ameliyat kararını güçlendiren bulguların başında, mide içeriğinin soluk yoluna kaçmasıyla yinelenen akciğer enfeksiyonları gelir. Kilo alamama, büyüme eğrisinde gerileme ve beslenmenin tümüyle reddedilmesi de aynı gruba girer. Yemek borusunun alt ucunda iltihap, kanama ya da darlık gelişmesi kararı kesinleştirir.

Diyafram açıklığının geniş kalması ve midenin bir bölümünün göğüs boşluğuna kayması ayrı bir gösterge oluşturur; bu tabloyu diyafram fıtığı başlığında ele aldım. Süt çocukluğu döneminde görülen kusmaların büyük bölümü kendiliğinden geriler, bu nedenle bebeklerde ameliyatı erken gündeme getirmem. Kararı çocuğu izleyen çocuk sağlığı ve sindirim sistemi hekimleriyle ortak alırım. Sindirim yolunun diğer cerrahi başlıklarını sindirim sistemi bölümünde topladım. Çocuğun yaşı, kilosu, akciğer durumu ve varsa nörolojik hastalığı kararı doğrudan etkiler. Ameliyatın beklenen yararını ve olası güçlüklerini aileye tek tek anlatır, kararı birlikte veririm.

Kapalı Yöntemle Nasıl Yapılır?

Kapalı yöntemle yapılan ameliyatta karın duvarına birkaç küçük giriş açılır. Göbekten yerleştirilen kamera mide ile yemek borusunun birleşme yerini büyütülmüş görüntüde gösterir. İlk basamakta yemek borusunun alt ucu çevresindeki dokudan serbestleştirilir ve karın içine indirilir. Diyafram açıklığı geniş kalmışsa dikişlerle daraltılır, böylece midenin yukarı kayması engellenir. Mide üst bölümünün manşet gibi sarılması işlemin asıl basamağını oluşturur ve manşet dikişlerle sabitlenir. Manşetin gerginliği bu ameliyatın en kritik ayarıdır; çok sıkı bırakılırsa yutma güçleşir, çok gevşek bırakılırsa geri kaçış sürer.

Gerektiğinde aynı ameliyatta mideye bir beslenme ağzı açılır. Bu ek işlem, ağızdan yeterli beslenemeyen çocuklarda gündeme gelir ve kararı ameliyat öncesinde aileyle birlikte veririm. Girişler kendiliğinden eriyen dikişlerle kapatılır. İşlem genel anestezi altında yapılır ve çocuğun uyanması gözlem odasında izlenir. Ameliyat sırasında yemek borusunun içinden geçirilen ince bir sonda manşetin ölçüsünü ayarlamama yardımcı olur. Ameliyat çıkışında karın içinde ne gördüğümü ve hangi basamakları uyguladığımı size ayrıntılı anlatırım.

Yatış ve Beslenmeye Geçiş Nasıldır?

Yatış ve beslenmeye geçiş birbirine bağlı ilerler ve kapalı yöntemde yatış birkaç günle sınırlı kalır. İlk gün çocuk ayağa kalkar, yürür ve ağrı için yaşa uygun ilaçlar alır. Bağırsak sesleri döndükten sonra berrak sıvılarla beslenmeye başlanır. Sıvıyı tutabilen çocukta püre kıvamındaki gıdalara geçilir ve miktar kademeli artırılır. Katı gıdalara geçişi ilk haftalardan sonra planlarım, çünkü dikiş hattındaki şişlik bir süre devam eder.

İlk iki ya da üç hafta boyunca lokmaların küçük tutulmasını ve iyice çiğnenmesini isterim. Gazlı içecekler ve gaz yapan yiyecekler bu dönemde kesilir. Öğünlerin küçük ve sık olması, beslenme sonrasında bir süre dik konumda kalınması şikâyetleri belirgin biçimde azaltır. Taburculuk kararını, çocuğun hedeflenen sıvı miktarını kusmadan alabilmesine göre veririm. Beslenme ağzı açılmış çocuklarda ağzın kullanımını ve bakımını taburculuk öncesinde size öğretirim. Evde izlenecek bulguları da aynı görüşmede tek tek sıralarım.

Ameliyattan Sonra İlaç Bırakılabilir mi?

Ameliyattan sonra ilaçların bırakılması çoğu çocukta mümkün olur. Buna karşın ilacı taburculuk gününde kesmem; kademeli azaltarak bırakmayı yeğlerim. Mide asidini azaltan ilaçların ani kesilmesi geçici bir şikâyet artışına yol açabilir. Yemek borusunun alt ucunda iltihap ya da darlık saptanmış çocuklarda ilacı bir süre daha sürdürürüm. İlaç kesme kararını kontrol muayenesinde, çocuğun bulgularına göre veririm.

Kendi başınıza ilaç kesmemenizi ya da doz değiştirmemenizi isterim. Ameliyattan sonra şikâyetlerin tümüyle geçmesi her çocukta aynı hızda olmaz. Kabızlık, öksürük ve beslenme alışkanlıkları da yakınmaları etkiler, bu yüzden ilaç dışındaki başlıkları da gözden geçiririm. İlaç bırakıldıktan sonra şikâyetler yeniden başlarsa çocuğu yeniden değerlendiririm. Böyle bir durumda tetkikleri yineleyerek şikâyetin gerçekten geri kaçıştan kaynaklandığını doğrularım.

Yutma Güçlüğü ve Gaz Şikâyeti Görülür mü?

Yutma güçlüğü ve gaz şikâyeti bu ameliyattan sonra sık görülür ve çoğu çocukta geçicidir. Yutma güçlüğü ilk haftalarda dikiş hattındaki şişlikten kaynaklanır; lokmanın takılma hissi bu dönemde beklenen bir bulgudur. Şişlik geriledikçe yutma rahatlar ve çocuk olağan beslenmesine döner. Haftalar sonra da süren bir güçlük varsa manşetin gerginliğini değerlendiririm. Gerekirse yemek borusunun alt ucunu genişleten bir girişim planlarım.

Gaz şikâyeti ise manşetin beklenen bir etkisidir. Çocuk geğirmekte zorlanır, karnında şişkinlik duyar ve çabuk doyar. Bu tablo haftalar içinde azalır; küçük öğünler ve gaz yapan gıdalardan uzak durma süreci hızlandırır. Çocuğun kusma yeteneğinin azalacağını aileye önceden anlatırım, çünkü bulantı hissi daha rahatsız edici gelir.

Nörolojik Sorunu Olan Çocuklarda Ne Değişir?

Nörolojik sorunu olan çocuklarda bu ameliyatın yeri ve izlemi farklıdır. Bu çocuklarda geri kaçış daha şiddetli seyreder ve mide içeriğinin soluk yoluna kaçması sık görülür. Kas tonusunun bozukluğu, nöbetler, kabızlık ve omurga eğriliği karın içi basıncını artırarak tabloyu ağırlaştırır. Ağızdan güvenli beslenme sağlanamıyorsa aynı ameliyatta mideye beslenme ağzı açılması gündeme gelir. Bu ek işlem ilaç verilmesini ve kalori alımını kolaylaştırır. Ameliyat öncesinde solunum hazırlığı ve fizyoterapi planlarım.

Bu grupta geri kaçışın ameliyattan sonra yeniden ortaya çıkması daha sık görülür. Yineleme olasılığını azaltmak için kabızlığın düzenlenmesini ve nöbet kontrolünün sağlanmasını isterim. İzlemi çocuk nörolojisi, çocuk sağlığı ve fizik tedavi bölümleriyle ortak yürütürüm. Ailenin beklentisini en baştan gerçekçi bir çerçeveye oturtmayı görev sayarım. Ameliyatın amacı bu çocuklarda yalnız kusmayı azaltmak değil, akciğerleri korumak ve beslenmeyi güvenli hâle getirmektir. Bu hedefler sağlandığında çocuğun günlük yaşam düzeni belirgin biçimde rahatlar.