Kord Kisti

Kord kisti, erkek bebeklerde kasıkta ele gelen ağrısız şişliklerin sık nedenlerinden biridir. Aileler çoğunlukla bez değiştirirken kasık bölgesinde yuvarlak, kaygan ve sert olmayan bir yapı fark eder. İlk akla gelen soru bu şişliğin fıtık olup olmadığıdır, çünkü iki tablo aynı bölgede görülür. Kord kistinin kendine özgü yanı ise şişliğin torbada değil kasık kanalında bulunması ve boyutunun değişmemesidir. Bu ayrım izlem ile onarım arasındaki kararı doğrudan belirler.

Kord Kisti Nedir, Nerede Oluşur?

Kord kisti, kasık kanalının içinde kalan ve iki tarafı kapanmış bir sıvı kesesidir. Erkek bebeklerde testisler anne karnının son aylarında karın içinden aşağı doğru iner. İnerken karın zarının kanala uzanan bir cebi testise eşlik eder. Testisin geçtiği bu yola kasık kanalı adı verilir. Cep doğumdan kısa süre sonra kapanır ve geride bir boşluk bırakmaz.

Kapanma düzeni bozulursa farklı tablolar ortaya çıkar. Cep tümüyle açık kalırsa karın içindeki sıvı aşağı doğru iner ve torbada birikir. Cebin yalnız orta bölümü kapanmadan kalırsa sıvı o bölümde hapsolur. Böylece hem üstü hem altı kapalı, içi sıvı dolu bir kese oluşur; bu yapıya iki tarafı kapalı kese denir. Kord kistini diğer tablolardan ayıran özellik tam olarak budur.

Kord kisti erkek bebeklerde sık karşılaşılan bir durumdur. Daha çok sağ tarafta görülür, çünkü sağ testis sola göre biraz daha geç iner. Bebeklerin bir bölümünde iki tarafta birlikte bulunur. Kız çocuklarında da kasık kanalında benzer bir kist görülebilir, ancak bu çok daha seyrektir. Kesenin içinde organ bulunmadığı için kord kisti bir fıtık değildir.

Nasıl Fark Edilir, Ağrılı Mıdır?

Kord kisti ağrılı mıdır diye soran ailelere, bu şişliğin çoğunlukla hiç ağrı yapmadığını söylerim. Kese içinde yalnız sıvı bulunduğu için bölgede gerginlik ya da baskı oluşmaz. Bebek şişlikten yakınmaz, beslenmesini ve uykusunu sürdürür. Huzursuzluk görülüyorsa nedenini başka başlıklarda ararım. Ağrının eşlik etmesi tabloyu olağan kord kisti çerçevesinden çıkarır.

Şişliğin özellikleri muayenede kolayca tanınır. Kasık kıvrımı üzerinde yuvarlak, sınırları belirgin ve cilt altında kayan bir yapı ele gelir. Üzerindeki cilt normal renktedir ve ısı artışı bulunmaz. Şişlik elle bastırıldığında karın içine geri dönmez. Çoğu bebekte ilk yaş içinde, bez değiştirme ya da banyo sırasında fark edilir.

Boyutun gün içinde değişmemesi kord kistini düşündüren en değerli bulgudur. Şişlik sabah ile akşam arasında büyüyüp küçülmez, ağlama ve ıkınmayla da belirginleşmez. Bu durağan seyir, karınla bağlantının kapanmış olduğunu gösterir. Şişliğin sertleşmesi, kızarması ya da dokunmakla ağrılı hâle gelmesi beklenen bir seyir değildir. Böyle bir bulguda kusma da varsa beklemeden başvurmanızı isterim.

Hidrosel ve Fıtıktan Nasıl Ayrılır?

Hidrosel ve fıtıktan ayrımı şişliğin yeri, hareketi ve içeriğine bakılarak yapılır. Hidroselde sıvı torbada, testisin çevresinde birikir; kord kistinde ise şişlik kasık kanalındadır ve torbaya inmez. Hidroselde testis sıvının içinde kaldığı için parmakla ayrı ayrı hissedilmesi güçleşir, kord kistinde ise testis kesenin altında serbestçe ele gelir. Karınla bağlantısı sürenlerde şişlik gün içinde değişir, kord kistinde ise boyut sabit kalır. Hidroselin türlerini ve izlemini hidrosel başlığında ayrıntılı anlattım.

Kasık fıtığından ayrım daha kritiktir. Fıtıkta keseye bağırsak ya da karın içi yağ dokusu iner, bu yüzden şişlik ıkınma ve ağlamayla belirginleşir. Fıtık nazikçe bastırıldığında çoğu zaman karın içine geri döner, kord kisti ise geri itilmez. Muayenede kalınlaşmış fıtık kesesi parmaklar arasında kayarken ipeksi bir his verir. Kasık fıtığının belirtilerini ve neden kendiliğinden kapanmadığını kasık fıtığı başlığında topladım.

Kasıkta ele gelen her yapı kist de değildir. Büyümüş bir lenf bezi, deri altı yağ kökenli iyi huylu bir kitle ya da kasıkta kalmış bir testis aynı bölgede ele gelir. Ağrılı ve kızarık bir şişlik ise iltihaplı ya da sıkışmış bir tabloyu düşündürür. Bu ayrımları muayenede yapar, gereğinde görüntülemeyle tamamlarım.

Tanıda Ultrason Ne Gösterir?

Tanıda ultrason, kesenin içeriğini ve sınırlarını göstererek kararı netleştirir. İnceleme dış zarla çevrili, içi sıvı dolu ve çevresinden ayrı duran bir kese görüntüsü verir. Kesenin karın boşluğuyla bağlantısı bulunup bulunmadığı da aynı incelemede değerlendirilir. Keseye bağırsak girdiği görülürse tablo artık fıtık olarak ele alınır. Testisin yeri, boyutu ve kanlanması da aynı seansta kontrol edilir.

Ultrasonu her bebekte istemem. Tipik bir kord kisti muayeneyle tanınır ve görüntüleme kararı değiştirmez. Görüntülemeye şişliğin niteliği muayeneyle ayırt edilemiyorsa, ele gelen yapı sert bulunuyorsa ya da fıtık kuşkusu sürüyorsa başvururum. Karanlık bir odada şişliğe ışık tuttuğumda sıvı dolu kese parlak bir görünüm verir, katı bir doku ise ışığı geçirmez. Bu basit bulgu muayenenin bir parçası olarak yol gösterir.

Kan tahlili ve ileri görüntüleme olağan değerlendirmede yer almaz. Kesenin karın alt bölümüne doğru uzandığı, kum saati biçiminde bir görünüm verdiği seyrek bir tablo bulunur; bu durumda karın içi de değerlendirilir. Böyle bir bulguda girişim geciktirilmez. Ameliyat kararı verildiğinde istenen tetkikler hastalığı göstermek için değil, anesteziye hazırlık içindir.

İzlem mi, Ameliyat mı, Karar Neye Göre Verilir?

İzlem ile ameliyat arasındaki kararı, kistin kendiliğinden gerileme olasılığına ve çocuğun yaşına göre veririm. Torbada sıvı toplanmasının büyük bölümü bebeklik döneminde kendiliğinden kaybolur, bu yüzden o tabloda izlem anlamlıdır. Kord kistinde ise kesenin iki tarafı kapalı olduğu için sıvının emilmesi beklenmez. Kendiliğinden gerileme çok seyrek görülür. Bu nedenle kord kistinde beklemenin karşılığı kalmaz ve onarımı planlarım.

Zamanlamayı bebeğin genel durumuna göre kurarım. Girişim acil bir durum değildir, bu yüzden bebeklik döneminin ilk yarısı geçtikten sonra ve anestezi açısından uygun bir dönemde planlanır. Aynı tarafta kasık fıtığı saptanırsa bekleme süresi ortadan kalkar ve iki sorun tek seansta çözülür. Kist hızla büyüyorsa, cildi geriyorsa ya da çocuğu rahatsız ediyorsa süreyi doldurmayı beklemem. Daha büyük yaşta ortaya çıkan kasık kistlerinde de kendiliğinden gerileme beklemem.

İğneyle sıvıyı boşaltmak bu tabloda uygulanmaz. Kese yerinde kaldığı için sıvı kısa süre içinde yeniden birikir, dolayısıyla işlem kalıcı bir çözüm sağlamaz. Ayrıca iğne girişimi enfeksiyon ve bölgedeki yapılara zarar verme olasılığı taşır. Masaj, bastırma ve bitkisel uygulamaların da keseyi kapattığını gösteren bir bulgu bulunmaz. İşlemin nasıl yapıldığını ve iyileşme sürecini hidrosel ameliyatı başlığında anlattım.

Ameliyat Sonrası Tekrarlar mı?

Ameliyat sonrası tekrarlama beklenen bir durum değildir. Kese çıkarıldığı ve kanalın açık kalan bölümü kapatıldığı için sıvının yeniden toplanması için bir yol kalmaz. Buna karşın az sayıda çocukta aynı bölgede yeniden şişlik görülebilir. Bu olasılık bağ dokusu zayıf olan çocuklarda ve çok küçük bebeklerde biraz daha çok gündeme gelir. Bu nedenle kontrol muayenelerini aksatmamanızı isterim.

İlk haftalarda bölgede şişlik ve renk değişikliği olağan karşılanır. Doku içinde biriken sıvı ve kanama izleri birkaç hafta içinde kendiliğinden geriler. Erkek çocuklarda şişlik torbaya doğru yayılabilir ve bu görünüm aileyi endişelendirir. Şişliğin sertleşmesi, kızarması, ısı artışı göstermesi, akıntı ya da ateşle birlikte olması ise beklenen bir seyir değildir. Bu bulgularda randevu beklemeden başvurun.

Uzun vadede kord kistinin testise zarar vermesi beklenmez. Kese içindeki sıvı testisin gelişimini bozacak bir baskı yaratmaz. Ameliyat sırasında sperm kanalı ve damarlar ayrı tutularak çalışılır. Kontrol muayenesinde testisin yerini, boyutunu ve kıvamını yeniden değerlendiririm. Aynı bölgede yeniden şişlik fark ederseniz kontrol tarihini beklemeden haber vermenizi isterim.